|
 Verovatno su Sloveni dali naziv mestu Veprovac posle 1526. godine, nakon što su Turci osvojili to područje.
Moguće je da je još ranije, u starougarskom periodu, već postojala seoska naseobina na omedjenom
prostoru Veprovca. Notar Zónyi 1864. pominje topografski naziv PUSZTA-TEMPLOM (Pusta-crkva). Tako je
nazvan brežuljak koji se pruža zapadno od pašnjaka (zajedničke livade), jer je tamo nekada postojala crkva.
Još 1864. godine pronadjeni su ostaci cigala, iskopine i kosti koje navode na zaključak da je tu nekada bilo groblje.
Kada je 1717. austrijska vojska pod vodjstvom princa Eugena Savojskog, oslobodila zemlju od Turaka,
započeo je plansku politika naseljavanja. Inicijator ponovnog naseljavanja područja koja su turskim ratovima
opustošena bio je naslednik ugarskog kraljevstva Leopold I (1658-1705) područja koja su turskim ratovima
opustošena. Godine 1689. stvorio je komisiju kojom je rukovodio kardinal Ferdinand grof Kolonić (Kollonitsch), sa pravom mnogobrojnih privilegija.
Kolonisti su prvobitno dobijali zemlju samo na privremeno korišćenje, da bi kasnije, pod vlašču Josifa II (1780-1790), kuća i okućnica zajedno sa
inventarom i zemljišnim posedom prešla u naslednu svojinu naseljenika.
Godine 1758. selo su naselili Madjari i Slovaci. U pravcu istok – zapad, madjarski deo sela sa 130 kuča uredjen je 1763. godine zajedno sa
rimokatoličkom crkvom, koja je bila od naboja. Dvadeset jednu godinu kasnije objekat je zamenjen novogradnjom, crkvom koja i danas nadvisuje
selo. Slovaci su se početkom 19. veka asimilirali u Madjare.
U ovom uveliko živom selu su se 1786. godine naselili Nemci, u posebnom delu koje je nazvano ¨Nemačko selo¨. Razlozi naseljavanja su bili
različiti, uglavnom na osnovu odluka državnih službi. Po popisu stanovništva iz 1787. godine, Veprovac je imao 270 kuća (od toga 120 nemačkih ),
u kojima su živele 353 porodice, to jest 1.731 stanovnik. Udeo Nemaca bio je oko 45%, Madjara i Slovaka oko 55%, znači, 780 Nemaca i 950 Madjara i Slovaka.
Do popisa stanovnika 1931. godine broj stanovništva sela se udvostručio. Popisano je 3.158 stanovnika, od toga 2.551 Nemaca (80,8%), 489
Madjara (15,5%), pripadnika slovenskih grupa (3,7%).
I ¨Nemačko¨ i ¨Madjarsko selo ¨ su imali po dve prolazne ulice i svaka još po jednu dogradjenu, nazvane ¨Nov red¨ u madjarskom, a ¨Poslednji
red¨u nemačkom delu sela. Mnogobrojne poprečne ulice su delile selo na četvrtine.
Vremenom su izgradjene gradska kuća, škole i dve takozvane bolnice, koje kao takve nikad nisu korišćene. Veprovac se već 1908. priključio na
željezničku mrežu, a na javnu električnu mrežu 1937. godine. Još 1868. godine je Veprovac imao svoju poštu. Prva apoteka je otvorena 1931. a
prvi veterinar je došao u selo 1933. godine. Kada se prvi lekar doselio u Veprovac, ne zna se sa sigurnošću. Poznato je da je lekar opšte prakse
1912. godine otišao iz sela, pa su nakon toga naseljavani lekari koji su brinuli o zdravlju stanovništva.
Pored godišnjih poplava, bilo je i drugih nepogoda u Veprovcu. Godine 1868. izbio je ogroman požar koji je uništio skoro pola sela. Civilno
stanovništvo je, na sreću, skoro bez ikakvih žrtava prebrodilo Prvi svetski rat, ali su zato epidemije tifusa, kolere, 1918. godine grip, odnele mnogobrojne živote.
Da bi se sprečila godišnja prolećna poplava u zapadnoj Bačkoj, 1872, godine izgradjen je plovni kanal sa pumpnom stanicom i u Veprovcu, koja
nije samo odvodnjavala polja Veprovca, već je služila i za navodnjavanje.
 Opština Veprovac se graničila sa mestima: Kula, Crvenka, Sivac, Kljajićevo, Stapar, Brestovac, Filipovo, Krstur.
Atar je činio 6.831 katastarsko jutro, od toga 5.686 katastarskih jutara oranice.
Iz Zavičajne knjige Veprovca Nikole Urnauera može se saznati brojčano stanje stanovništva na dan 09.10. 1944.
(Dan zbega) kako broj zaposlenih, tako i socijalna i privredna, struktura stanovništva. Bilo je ukupno 606 zaposlenih: 256 seljaka, 209 radnika (od toga 64 grebenara) i 141 obrtnik i zanatlija.
Opštinska uprava je rukovodila opštinom. Sačinjavali su je sudija (gradonačelnik), notar (opštinski sekretar), četiri porotnika, upravitelj doma za
siročad, blagajnik, kao i 12 opštinskih odbornika.
Bačka, koja je pripadala Austro-Ugarskoj sve do kraja Prvog svetskog rata, raspala se nakon mirovnog sporazuma Alijanse sa Ugarskom, 4 juna
1920. godine, na novouredjenu državu Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca (kasnije Jugoslavija). Sada se drugačije razmišlja i drugačije uči.
Svetska ekonomska kriza 1928-1934. je, sve u svemu dobro podneta, iako je neke teško pogodila. Nesvakidašnji privredni polet doživelo je selo
sredinom 1936. godine, kada je Nemačka trgovačkim ugovorom Jugoslaviji garantovala otkup svih viškova životnih namirnica po tačno utvrdjenoj tržišnoj ceni.
Kraj Drugog svetskog rata zapečatio je sudbinu svih Nemaca na jugu Evrope. To je za Veprovac značilo, da je 09.10.1944. godine skoro polovina
nemačkog življa napustila svoju domovinu. Druga polovina je ostala u nadi da joj se ništa loše neće dogoditi. Tu sudbonosnu zabludu su oni koji
su ostali u svojim kućama, platili neljudskom patnjom, progonom i smrću, tako da su i preživeli malo pomalo napustili svoju domovinu.
Danas potomci ovih Nemaca žive na slobodnom Zapadu, delom u istim krajevima odakle su se njihovi preci nekada iselili.
Izvori:
1. Paul Scherer: Familienbuch Weprowatz Bd. I Karlsruhe 1998
2. Tafferner: Quellenbuch der donauschwäbischen Geschichte, München 1974, S.48, 53-57
3. Bács-Bodrog-Vármegye Monografiája von Dr. Borovski Samu, Budapest 1896, S. 355
4. Dr Antal Hegedűs, dr Katarina Čobanović: Demografska i agrarna Statistika Vojvodine 1767-1867.
5. Leopold Egger: Das Vermögen und die Vermögensverluste der deutschen in Jugoslawien,
Sindelfingen 1983.
6. U. Et C. Fasc.192,Nr.33 des Ungarischen Staatsarchivs Budapest
7. Heimatbuch Weprowatz 1986
8. Bildband Weprowatz 1989
|
